Przewodnik po Neapolu, część 7. Podziemny Neapol | La Napoli Sotterranea

blog italiano

 

 

Mało kto przyjeżdżając do Neapolu wie, że miasta tak naprawdę są dwa.
To właściwe i drugie- pod ziemią- o powierzchni, bagatela, dwóch milionów metrów kwadratowych.
Jeśli spacerując po centrum miasta jesteście pewni, że stąpacie po ziemi to, no cóż, tylko się Wam wydaje. Pod Wami zapewne znajduje się podziemny korytarz, dawny akwedukt, a może nawet pozostałości rzymskiego teatru…
W tej i kolejnej części naszego przewodnika po Neapolu zejdziemy w dół i zobaczymy, co tak naprawdę kryje się pod miastem.
Dzisiaj zaczniemy od miejsca bardziej znanego- “La Napoli Sotterranea”, a zaraz po majowym weekendzie opowiemy o mniej popularnym, ale wartym odwiedzenia tunelu burbońskim.
Załóżcie wygodne buty i spakujcie do plecaka polar lub kurtkę (także w środku lata, bo zejdziemy 40 m pod ziemię).
Gotowi? No to schodzimy!

Kilka słów o historii.

Słowo-klucz do zrozumienia, skąd wziął się podziemny Neapol to tuf, główny surowiec budowlany. Wiedzieli o tym już Grecy, którzy wykorzystywali go do budowy świątyń, a w podziemnych jaskiniach przechowywali deszczówkę. Rzymianie rozwinęli ten pomysł tworząc akwedukt.

Z czasem miasto rozrastało się coraz bardziej. Nowe domy budowano z tufu wydobywanego bezpośrednio pod budynkiem, a powstałe jaskinie zamieniano w prywatne zbiorniki wodne. Dlatego możecie spotkać się też z określeniem podziemnego Neapolu jako lustrzanego odbicia miasta- im wyższy budynek, tym głębsza jaskinia pod nim.
Po epidemii cholery w 1885 roku konieczne było wybudowanie nowego akweduktu, a dotychczasowy porzucono do czasu II wojny światowej.
Wtedy podziemne jaskinie służyły jako schrony dla mieszkańców.


Dzisiaj zwiedzając podziemny Neapol zobaczycie wyryte na ścianach napisy i rysunki. Świadectwa nadziei i strachu pozostawione przez ludzi, którzy ukrywali się tam przed bombardowaniami.

Po wojnie podziemie ponownie porzucono do lat ‘70. Wtedy zaczęły powstawać stowarzyszenia, które zajęły się sprzątaniem poszczególnych odcinków, a od lat ‘80 organizowały pierwsze wycieczki z przewodnikiem.
Dwa główne stowarzyszenia to LAES (działa w okolicy Piazza Trieste e Trento) oraz Associazione Napoli Sotterranea (via San Gaetano).

“Pozzari” i “il Munaciello”

Długo do akweduktu można było dostać się tylko poprzez studnie (wł. “pozzi”), które znajdowały się na podwórzach bogatych domostw. Od tego słowa pochodzi ówczesna nazwa zawodu “pozzari” czyli studzienkarzy. Byli to niskiego wzrostu mężczyźni, ubrani w strój podobny do mnisiego habitu, którzy schodzili w dół po stromych ścianach studni, by ją wyczyścić. Zawód był niebezpieczny, ale miał też swoje “korzyści”- dojście do domów bogatych mieszkańców w celu zabrania czegoś lub schadzek.

Według legend, by ukryć przed mężami pochodzenie drobnych upominków pozostawianych przez pozzari, niewierne damy opowiadały historię o “munaciello” czyli duszku, opiekunie mieszkań. Miał on pozostawiać drobne upominki młodym damom lub- na odwrót- odpowiadał za zniknięcie czegoś w przypadku kradzieży.

Do dzisiaj, gdy neapolitańskiej gospodyni coś zniknie, możecie usłyszeć jak przeklina Bogu ducha winnego munaciello. Możecie usłyszeć też powiedzenie: “O’ munaciello: a chi arricchisce e a chi appezzentisce” czyli jednemu przynosi szczęście a drugiemu pecha.

Co zobaczcie pod ziemią?

Zwiedzając podziemny Neapol zobaczycie nie tylko fragmenty akweduktu i schronu. Znajduje się tam też podziemny ogród, w którym uprawia się bazylię, zieloną pietruszkę, rozmaryn, jagody goji, truskawki i granat.

Po wyjściu na zewnątrz i przejściu przez ulicę zwiedzicie dodatkowo fragmenty rzymskiego amfiteatru, do którego dostaniecie się przez łóżko prywatnego mieszkania. Brzmi dziwnie, ale tak, to prawda, niektórzy Neapolitańczycy mają prywatny dostęp do “swoich” kawałków amfiteatru (!) Dacie wiarę?

Ważna informacja: W podziemiach można dojść do małego rzymskiego akweduktu wypełnionego wodą. Idzie się do niego wąskim korytarzem oświecając drogę świeczką. Jeśli macie obawy co do własnego komfortu i samopoczucia (np. klaustrofobia), możecie zostać i poczekać na powrót grupy (około 5-10 minut).

Pod ziemią znajduje się też stacja sejsmiczna.
Tutaj możecie sprawdzić aktualną sytuację, gdyby wzbudzała ona jakiekolwiek Wasze obawy: http://segnalesismiconas.altervista.org/

Informacje praktyczne:

Zwiedzanie z Associazione Napoli Sotterranea (ANS) zaczyna się na Piazza San Gaetano 68.
Godziny otwarcia: 10:00- 18:00 (w standardzie jest zwiedzanie po angielsku i włosku, jest też możliwość zwiedzania w innych językach, w tym po polsku).
Koszt: 10 EUR za bilet normalny.
Strona internetowa: https://www.napolisotterranea.org/

Drugim stowarzyszeniem, które oprowadza po Napoli Sotterranea jest LAES. Ponieważ zwiedzałam tylko z ANS nie wiem, co obejmuje trasa LAES. Jeśli chcecie spróbować, tutaj znajdziecie informacje na temat godzin i miejsca zbiórki: http://www.lanapolisotterranea.it/orari_ita.htm

Zdjęcia: https://www.instagram.com/napolisotterranea/

Dziękujemy Ci za wspólne zwiedzanie! A presto,

 

 

Daj znać, jeśli wybierasz się do Neapolu lub jeśli zwiedziłeś to miejsce, chętnie poznamy Twoje wrażenia.
Chcesz pozostać na bieżąco? Zerknij na nasz profil:
* na Facebooku lub
* na Instagramie

Poprzednie części naszego przewodnika po Neapolu:
część 1Muzeum Sansevero i Chrystus spowity całunem
część 2Najlepsze pizzerie w Neapolu
część 3Castel Sant’Elmo i Certosa San Martino
część 4Cmentarz Fontanelle
część 5Kościół Gesu Nuovo i klasztor św. Klary
część 6Marechiaro

La Napoli Sotterranea

Non molte persone che vengono a Napoli sanno che in realtà ci sono due città. Una in superficie e la seconda che si estende sottoterra per circa 2 milioni di metri quadrati. Se passeggiando nel centro storico siete sicuri di avere i vostri piedi per terra, potete essere sorpresi. Sotto di voi probabilmente si trova un corridoio, un acquedotto o forse anche una parte del teatro romano…
In questa e nella prossima parte della nostra guida su Napoli scendiamo giù e vediamo che cosa nasconde il sottosuolo della città.
Oggi iniziamo da il posto più conosciuto: “La Napoli Sotterranea”. Fra una settimana invece vi mostreremo una parte meno popolare che anche vale la pena visitare- il tunnel borbonico.
Mettete delle scarpe comode e prendete con voi una tuta o una giacca (anche d’estate perché scendiamo 40 metri sottoterra).
Siete pronti? Allora scendiamo!

Un po’ di storia.

Una parola-chiave per capire la provenienza della città sotterranea è il tufo, la pietra usata per costruire gli edifici. La utilizzavano già i Greci per la costruzione dei templi e delle cisterne per raccogliere l’acqua piovana. I Romani svilupparono quell’idea creando un acquedotto.
Con il tempo la città diventò sempre più grande. Le case nuove furono costruite dal tufo ricavato direttamente sotto le case, le cave invece servirono da pozzi privati.
Per questo potete anche sentire dire che il sottosuolo di Napoli rispecchia la città- più grande l’edificio, più profonda è la cava sotto di esso.

Dopo l’epidemia di colera nel 1885 fu necessario costruire un acquedotto nuovo e il primo fu abbandonato fino alla seconda guerra mondiale. Allora le cave fungevano da rifugi antiaerei per i cittadini. Quando visiterete la Napoli Sotterranea vedrete scritte e disegni fatti sulle pareti, la prova delle speranze e delle paure lasciate dalle persone che si nascondevano lì durante i bombardamenti.
Dopo la guerra il sottosuolo è stato abbandonato di nuovo fino gli anni ‘70. In quel periodo hanno iniziato ad agire delle associazioni che si occupavano delle pulizie delle parti del sotterraneo e dagli anni ‘80 organizzano delle visite guidate.
Due associazioni più grandi sono LAES (Piazza Trieste e Trento) e L’Associazione Napoli Sotterranea (via San Gaetano).

“Pozzari” e “il Munaciello”

Per lungo tempo scendere nell’acquedotto era possibile solo attraverso i pozzi che si trovavano nei cortili dei palazzi dei cittadini ricchi. I pozzari che si occupavano delle pulizie dei pozzi erano degli uomini bassi, che indossavano un saio simile a quello di un monaco. Scendevano giù sulle pareti del pozzo per pulirlo. Il mestiere era pericoloso ma aveva anche dei vantaggi come l’accesso ai palazzi dei ricchi per “prendere” qualcosa o per corteggiare le donne.
Secondo la leggenda per nascondere davanti ai mariti la provenienza dei regali piccoli lasciati dai pozzari, le donne infedeli raccontavano la storia del “munaciello” cioè un’anima buona che protegge la casa. Lui era responsabile di lasciare dei regali ma anche per la perdita di qualche cosa.Anche oggi quando una napoletana non riesce a trovare una cosa chiama e bestemmia il munaciello. C’è anche un proverbio che dice: “O’ munaciello: a chi arricchisce e a chi appezzentisce”.

Che cosa vedrete nel sottosuolo?

Percorrendo la Napoli sotterranea vedrete dei frammenti di acquedotto e di rifugio antiaereo. Li si trova anche un giardino “ ipogeo” dove si coltivano: il basilico, il prezzemolo, il rosmarino, il goji, la fragola e il melograno.
In aggiunta visiterete anche delle parti dell’anfiteatro romano il quale raggiungerete tramite un letto in una casa privata. Sembra strano ma è vero, alcuni Napoletani hanno un ingresso privato ad una “propria” parte dell’anfiteatro (!). Ci potete credere?

Importante: Durante la visita si può raggiungere un piccolo acquedotto romano pieno di acqua. Li si va nel corridoio molto stretto con una candela. Se avete qualche dubbio per quanto riguarda il vostro conforto (la claustrofobia) potete rimanere e aspettare il gruppo (circa 5-10 minuti).
Nel sottosuolo si trova anche una stazione sismica. Qui potete controllare una situazione attuale nel caso di qualche dubbio: http://segnalesismiconas.altervista.org/

Le informazioni pratiche:

La visita con l’Associazione Napoli Sotterranea (ANS) comincia in Piazza San Gaetano 68.
L’orario di apertura: 10:00- 18:00 (normalmente si può visitare in inglese ed in italiano ma anche in altre lingue, il polacco incluso).
Il prezzo: 10 EUR (il biglietto intero).
Il sito: https://www.napolisotterranea.org/

La seconda associazione è LAES. Ho visitato il sottosuolo solo con l’ANS e non lo so che cosa si può visitare con LAES. Se avete voglia di provare qui trovate delle informazioni sull’orario e il posto del incontro: http://www.lanapolisotterranea.it/orari_ita.htm

Le foto: https://www.instagram.com/napolisotterranea/

A presto!

 

 

Se questo post vi è piaciuto, commentate pure. Se pensate anche che questo post possa essere d’aiuto a qualcuno, condividetelo. Apprezziamo ogni vostra azione.